Veel mensen hebben problemen die mede veroorzaakt worden door gebruik van alcohol. Vaak onderkent men de rol van het alcoholgebruik niet en als deze wel onderkend wordt, ontbreekt het de hulpverlener aan methoden om het alcoholgebruik ter sprake te brengen en systematisch door te lichten.

Doorlichting Voorlichting Alcoholgebruik (DVA) is bedoeld om cliënten met mogelijke alcoholproblemen voor te lichten en te adviseren teneinde de motivatie voor veranderingen in het drinkgedrag, respectievelijk het zoeken en aanvaarden van hulpverlening te bevorderen. Daarvoor heeft de DVA een constructiefconfronterend karakter en volgt de DVA de lijnen van het zogeheten motiverend interview.

De DVA is in 1994 ontwikkeld door prof.dr. G.M. Schippers, drs. L.C.H.M. Brokken en drs. J. Otten van de onderzoeksgroep UNRAB (University of Nijmegen Research group on Addictive Behaviors) op basis van een door prof.dr. W.R. Miller in Albuquerque, VS ontwikkeld instrument.

Sinds 1999 is Gerard Schippers hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam op het vakgebied van Verslavingsgedrag en zorgevaluatie.

Voor meer informatie over Bill Miller en het motiverend interview zie www.motivationalinterview.org. Daar vindt u ook het volgende citaat:

"The mail also brought a handsome Drinker's Check-up kit (in Dutch), designed by Drs. Gerard Schippers (co-organizer of ICTAB-7), L.C.H.M. Brokken, and Jeroen Otten. It is called Doorlichting Voorlichting Alcoholgebruik (DVA), which has some connotation of alcohol-use x-ray. It is a very nicely-prepared boxed kit for professionals, including printed interview protocols, client questionnaires, two introductory videotapes, a spiral-bound test manual, and a card sort. This Dutch MI group has really taken off! I wish we had something so well done in English."
Miller, W.R. (1994). Motivational Interviewing Newsletter for Trainers, 1(4), 4.

De samenstelling en bruikbaarheid van de DVA is in Nederland onderzocht waarbij gebleken is dat de DVA goed voldoet in verschillende settingen. Zelfs zogenaamd ongemotiveerde, ernstige verslaafden, ter detoxificatie opgenomen in een algemeen ziekenhuis, blijken te profiteren van de onbevooroordeelde en neutrale procedure. Zie het artikel Doorlichting voorlichting alcoholgebruik: Een protocol voor motivatie en assessment ten behoeve van vroegtijdige interventie bij alcoholproblematiek van Schippers et al in het Tijdschrift voor Alcohol, Drugs en andere Psychotrope Stoffen.

De DVA is

Doorlichting. Op grond van een interview, schriftelijke vragenlijsten en neuropsychologische testen worden aard en omvang van het alcoholgebruik, de gevolgen ervan en de ervaren problemen vastgesteld.

Voorlichting. De gegevens uit het doorlichtingsdeel worden aan de cliënt teruggerapporteerd volgens de principes van het motiverend interview, dat wil zeggen objectief en neutraal, niet veroordelend of moraliserend en niet sturend. Als dat van toepassing is, wordt informatie en advies gegeven over de mogelijkheid en wenselijkheid veranderingen te bewerkstelligen.

De onderdelen doorlichting en voorlichting worden verspreid over twee à drie zittingen. Het doorlichtingsdeel bestrijkt anderhalf à twee uur en het voorlichtingsdeel ongeveer één uur. Het doorlichtingsdeel kan voor een aanzienlijk deel door een testassistent worden uitgevoerd.

De DVA kan gebruikt worden in

• Eerstelijnspsychologenpraktijken;

• Consultatiebureau's voor Alcohol en Drugs;

• Verslavingsklinieken;

• Afdelingen Klinische en Medische Psychologie van Ziekenhuizen;

• RIAGG's;

• Bedrijfsgezondheidsdiensten en arbodiensten.

De DVA bestaat uit

Basisset

• Handleiding, waarin achtergronden en verantwoording van de procedure en een verslag van de onderzoeken naar samenstelling en bruikbaarheid.

• Protocol voor:

  • De afname van ten behoeve van de DVA samengestelde instrumenten en van enkele andere instrumenten (de Schaal voor drinkgewoontes en enkele testen: twee subtesten van de WAIS, de Ketentest en de Stroop KleurWoord test).

  • De verwerking van de verzamelde gegevens op het Persoonlijk Doorlichtings Voorlichtingsformulier.

  • De bespreking van de gegevens en de voorlichting, op geleide van het motiverend interview, die vooral gericht is op inventarisatie en begeleiding van de reactie van de cliënt op de teruggerapporteerde gegevens.

• Kaartsets. Twee sets met kaarten die gebruikt worden bij de probleeminventarisatie en de waarneming van drinkgewoonten door de omgeving.

• Instructie-DVD. Een DVD waarin Gerard Schippers een voorlichtingsgesprek (terugrapportage en bespreken van conclusie) met een cliënt voert.

Video-fragment Instructie-DVD

Aanvulset

De aanvulset bevat het materiaal dat nodig is om de DVA bij 25 cliënten toe te passen. De set bestaat uit 25 DVAmappen die de volgende formulieren en boekjes bevatten:

• Interviewboekje: Gestructureerde vragenlijst voor biografische gegevens, alcoholgebruik en dergelijke en probleeminventarisatie (kaartsortering);

• Kennisformulier: vragen

• Kennisboekje: vragen en antwoorden

• Zelfonderzoekformulier: vragen

• Zelfonderzoekboekje

• Schaal voor Drinkgewoontes

• Persoonlijk Doorlichtings Voorlichtingsformulier

De in het protocol opgenomen onderdelen van de WAIS, de Stroop KleurWoord test en de Ketentest kunnen niet meegeleverd worden.

Bestelinformatie

De basisset wordt inclusief één aanvulset geleverd. De prijs van de basisset is € 430. De prijs van een losse aanvulset is € 220. Prijzen zijn exclusief BTW en verzendkosten en gelden voor 2010. Bestel per email, of bel 024-3440669.

Trainingen en supervisie

Drs. Anne van Stralen, vrij-gevestigd psycholoog, heeft veel ervaring in het werken met de DVA en heeft al meerdere DVA-trainingen gegeven.

In samenwerking met Alcon zijn trainingen voor bedrijfsgezondheidszorg diensten gegeven, met GGZ Nederland worden trainingen voor medewerkers van verslavingszorginstellingen gegeven, en wordt ook supervisie in het werken met de DVA gegeven.

Tijdens DVA-trainingen voor professionals die in hun werk te maken hebben met individuele cliënt(werknemer)-begeleiding ligt de nadruk op het praktisch oefenen van motiverende gesprekstechnieken en het implementeren hiervan in de DVA-werkwijze. De DVA-trainingen zijn opgebouwd uit de volgende onderdelen:

Programmaonderdelen 1e dag

· Theorie verslaving en motivatie.
· Stadia van gedragsverandering.
· Inhoud en opzet van DVA.
· Introductie van DVA bij cliënt.
· Motiverende gespreksvoering.
· Oefenen van deelvaardigheden

Programmaonderdelen 2e dag

· Uitwisselen praktijk ervaring.
· Motiverend interview toepassen middels vraaggesprek
· Voorlichtingsgesprek- opbouw, betekenis, doelstellingen.
· Uitvoeren van voorlichtingsgesprek.
· Toepassingsmogelijkheden van de DVA.

Als u geïnteresseerd bent in trainingen of supervisie in de DVA of u wilt met de DVA gaan werken, dan kunt u zich tot Bureau Bêta wenden of rechtstreeks tot .